Pestycydy w żywności na Cyprze. W 34 próbkach potwierdzono naruszenie limitów

Pestycydy w żywności na Cyprze wykryto w stężeniach przekraczających unijne limity w 61 z 466 próbek produktów roślinnych zbadanych w 2025 roku. To 13,1 proc. analizowanych próbek. Po uwzględnieniu niepewności pomiaru za naruszenie przepisów uznano 34 przypadki, czyli 7,3 proc. — wynika z raportu Państwowego Laboratorium Ogólnego.

W części próbek ocena narażenia konsumentów wskazała również na przekroczenie ostrej dawki referencyjnej, stosowanej do oceny krótkotrwałego ryzyka zdrowotnego. Jednocześnie samo wykrycie pozostałości pestycydów nie oznacza automatycznie naruszenia prawa ani szkody dla zdrowia. Dyrektorka laboratorium podkreśliła tę różnicę w wyjaśnieniach przedstawionych 16 października.

Pestycydy w żywności na Cyprze — co pokazują badania?

Raport dotyczy kontroli przeprowadzonych w 2025 roku. Analizowano żywność pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, zarówno krajową, jak i importowaną.

W przypadku produktów roślinnych trzeba rozróżnić dwa wyniki. Pierwszy obejmuje próbki, dla których zmierzona wartość była wyższa od maksymalnego dopuszczalnego poziomu pozostałości, określanego skrótem MRL. Drugi uwzględnia niepewność pomiaru, czyli zakres niepewności związany z wynikiem laboratoryjnym.

Nie należy dodawać do siebie 13,1 proc. i 7,3 proc. Obie wartości opisują te same badania, oceniane na różnych etapach.

Wyników kontroli nie należy też przedstawiać jako odsetka całej żywności sprzedawanej na wyspie. Opisują one przebadane próbki. Dyrektorka laboratorium Revekka Kokkinofta wskazała, że kontrole koncentrują się między innymi na produktach bardziej narażonych na pozostałości pestycydów i żywności importowanej.

Przekroczenie limitu a ryzyko dla zdrowia

Limit MRL i ostra dawka referencyjna ARfD pełnią różne funkcje. Pierwszy służy ocenie zgodności produktu z przepisami. Druga jest wykorzystywana przy szacowaniu ryzyka wynikającego z krótkotrwałego spożycia danej substancji.

Według opisu raportu w siedmiu próbkach oszacowane narażenie przekroczyło ARfD zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Dotyczyło to między innymi cypermetryny w winogronach i szpinaku.

W trzech kolejnych przypadkach przekroczenie dotyczyło oceny dla dzieci, a w jednym — dla dorosłych, w związku z pozostałościami w liściach winorośli w solance.

Są to wyniki oceny ryzyka, a nie informacje o potwierdzonych zatruciach konkretnych osób. Przekroczenie ARfD oznacza, że przy przyjętych założeniach nie można wykluczyć niekorzystnych skutków zdrowotnych.

Pozostałości także w produktach ekologicznych

Wśród najczęściej wykrywanych substancji znalazły się acetamipryd, cypermetryna i tebukonazol. Sama częstotliwość ich wykrywania nie mówi jednak, ile próbek przekroczyło dopuszczalne poziomy.

Pozostałości znaleziono również w 18 z 85 próbek produktów ekologicznych, między innymi owsa, jęczmienia, suszonej mięty, brzoskwiń i kiwi.

Ten wynik wymaga oddzielnej interpretacji. Wykrycie substancji nie wystarcza samo w sobie do ustalenia jej pochodzenia, przekroczenia limitu ani świadomego zastosowania niedozwolonego środka przez producenta.

Badano żywność krajową i importowaną

Nieco ponad połowa próbek roślinnych pochodziła z Cypru. Pozostałe obejmowały produkty z innych państw UE, krajów spoza Unii oraz niewielką grupę o nieustalonym pochodzeniu.

Nie można na tej podstawie przypisać wszystkich naruszeń cypryjskim gospodarstwom. Do porównania bezpieczeństwa produktów krajowych i importowanych potrzebne są wyniki niezgodności rozdzielone według pochodzenia.

Badania objęły także 83 próbki żywności pochodzenia zwierzęcego. Pozostałości wykryto w 12 z nich, czyli w około 14,5 proc. Nie oznacza to, że 14,5 proc. próbek przekroczyło limity — na tę różnicę zwróciła uwagę dyrektorka laboratorium.

Problemem pozostaje ustalenie pochodzenia produktu

Były poseł ruchu ekologicznego Charalambos Theopemptou w rozmowie z Cyprus Mail wskazał na trudności z powiązaniem produktu dostępnego w sklepie z konkretnym gospodarstwem.

Jego zdaniem kontrola w miejscu sprzedaży jest szczególnie ważna, ponieważ późniejsza wizyta na polu może już nie pozwolić odtworzyć wcześniejszego zastosowania środków ochrony roślin.

Wśród możliwych przyczyn naruszeń raport wymienia nieprawidłowe dawki, zbyt częste zabiegi, stosowanie preparatów na uprawach, dla których nie zostały dopuszczone, oraz używanie substancji niezatwierdzonych w UE. Dalsze działania wymagają więc zarówno analizy produktu, jak i prześledzenia jego drogi od producenta do sprzedaży.