Cypr chce karać za zorganizowane nękanie w internecie. Co z wolnością słowa?

Zorganizowane kampanie nękania w internecie oraz złośliwe ujawnianie danych zagrażających bezpieczeństwu człowieka lub jego rodziny mają zostać objęte nowymi przepisami karnymi na Cyprze. Projekt omawiano 4 listopada w parlamentarnej komisji prawnej. Nie jest jeszcze obowiązującym prawem.

Propozycja zyskała poparcie dla swojego głównego celu, ale dyskusja ujawniła pytania o precyzję definicji, wysokość kar i ochronę wolności słowa. Autorka projektu, posłanka Fotini Tsiridou z DISY, zapewnia, że krytyka polityczna, dziennikarstwo i wyrażanie opinii mają pozostać chronione.

Dwa nowe przestępstwa

Projekt ma uzupełnić ustawę z 2021 roku dotyczącą ochrony przed nękaniem i uporczywym śledzeniem. Obejmuje zachowania w mediach społecznościowych, komunikatorach i innych kanałach komunikacji elektronicznej.

Pierwsze proponowane przestępstwo dotyczy zorganizowanego nękania konkretnej osoby. Do jego wykazania potrzebne byłyby wcześniejsze porozumienie lub skoordynowane działanie, świadomość celu polegającego na nękaniu albo zastraszaniu oraz istotny udział w takim zachowaniu.

Samo publikowanie podobnych opinii przez kilka osób — jednocześnie lub kolejno — nie miałoby wystarczać do uznania tego za zorganizowany atak.

Drugie przestępstwo dotyczy złośliwego ujawniania informacji pozwalających zidentyfikować lub zlokalizować człowieka, określanego jako doxxing.

Adres, telefon i informacje o rodzinie

W dyskusji wskazywano na ujawnianie adresu zamieszkania, miejsca pracy, prywatnego numeru telefonu czy informacji dotyczących dzieci i pozostałych członków rodziny.

Istotne mają być jednak okoliczności publikacji, jej cel i zagrożenie, jakie może wywołać. Przedstawiciel służby prawnej podkreślał, że chodzi o rzeczywiste i poważne niebezpieczeństwo, a nie każdą wzmiankę o czyimś adresie.

Nowe rozwiązanie ma przeciwdziałać wykorzystywaniu danych do zastraszania i nękania. Nie ma zastępować przepisów o ochronie danych osobowych.

Dlaczego pojawiła się kara pięciu lat?

Podczas posiedzenia przedstawiciele służby prawnej i policji wskazywali, że skuteczne dochodzenia mogą wymagać dostępu do danych elektronicznych, w tym informacji związanych z adresami IP.

Postulowali określenie odpowiednio wysokiego zagrożenia karą — na poziomie pięciu lat — aby umożliwić uzyskiwanie wymaganych nakazów w takich postępowaniach.

Nie oznacza to pięciu lat więzienia za krytyczny komentarz. Wysokość sankcji i warunki odpowiedzialności pozostają przedmiotem prac. Policja zwróciła również uwagę na potrzebę dokładniejszego zdefiniowania nowych przestępstw.

Gdzie przebiega granica między krytyką a nękaniem?

Autorka projektu podkreśla, że przepisy mają chronić przed poważnymi kampaniami zastraszania, a nie ograniczać debatę publiczną. Wskazuje na ochronę dziennikarstwa, kontroli działań polityków, satyry i swobodnego wyrażania poglądów.

W komisji padło konkretne pytanie: czy publikowanie przez portal kolejnych krytycznych artykułów o pośle mogłoby zostać objęte nowymi przepisami? Tsiridou odpowiedziała, że sama taka działalność nie spełnia założeń projektu.

Posłowie zgłaszający zastrzeżenia obawiają się jednak zbyt szerokiej interpretacji pojęcia nękania. Dlatego znaczenie będzie miało nie tylko deklarowane przeznaczenie ustawy, ale również precyzja jej ostatecznych zapisów.

Fałszywe konta, automatyzacja i sztuczna inteligencja

Przedstawiciele prawników zwrócili uwagę na możliwość wykorzystywania sztucznej inteligencji i automatycznych narzędzi do wielokrotnego publikowania treści.

Poruszono też problem identyfikacji sprawców korzystających z anonimowych kont oraz współpracy z zagranicznymi platformami. Samo wprowadzenie przestępstwa nie rozwiązuje wszystkich trudności związanych z uzyskaniem dowodów.

Komisja zapowiedziała rozpoczęcie szczegółowej dyskusji nad poszczególnymi artykułami projektu w środę, 11 listopada. Przed ewentualnym głosowaniem parlamentu mają zostać przeanalizowane definicje, sankcje oraz zabezpieczenia chroniące legalną debatę publiczną.