Trzy czwarte młodych mieszkańców Cypru nie przeczytało ani jednej książki

Aż 74,9 proc. mieszkańców Cypru w wieku od 16 do 24 lat zadeklarowało, że w ciągu poprzednich 12 miesięcy nie przeczytało ani jednej książki. Wynik przywołany przez „Cyprus Mail” wskazuje na wyraźny problem z czytelnictwem wśród młodych osób — także po uwzględnieniu e-booków i audiobooków.

Dane pochodzą z badania Eurostatu za 2022 rok, którego wyniki opublikowano w 2024 roku. Nie jest to więc nowy sondaż z 2026 roku. Cypryjska gazeta wróciła do tych statystyk, pytając studentów i specjalistów, dlaczego książki tak rzadko stają się częścią codziennego życia młodych mieszkańców wyspy.

Czytelnictwo na Cyprze wypada słabo

Pytanie dotyczyło książek przeczytanych lub wysłuchanych w ciągu roku poprzedzającego badanie. Uwzględniano różne gatunki, zarówno literaturę piękną, jak i publikacje naukowe czy historyczne.

Nie liczono natomiast podręczników szkolnych, instrukcji potrzebnych do pracy ani podcastów. Wyniku nie należy więc rozumieć jako informacji, że badani przez rok nie czytali żadnych tekstów.

W opublikowanym w 2024 roku podsumowaniu Eurostatu przynajmniej jedną książkę przeczytało 33,1 proc. mieszkańców Cypru w wieku od 16 lat. Był to drugi najniższy wynik wśród państw UE, dla których przedstawiono dane. Niżej znalazła się Rumunia.

Średnia unijna wynosiła 52,8 proc. Oznacza to, że na Cyprze kontakt z książką deklarowała mniej więcej jedna osoba na trzy, a w całej Unii — ponad połowa.

Najbardziej niepokoi wynik młodych osób

„Cyprus Mail” zwraca uwagę przede wszystkim na grupę w wieku 16–24 lata. W niej brak przeczytanej książki zadeklarowało niemal trzy czwarte respondentów.

Wśród młodych mężczyzn odsetek wynosił 82,9 proc., a wśród młodych kobiet 66,3 proc.

To istotne rozróżnienie: słaby wynik Cypru nie wynika wyłącznie z niskiego czytelnictwa starszych pokoleń. Problem jest szczególnie widoczny również wśród osób kończących szkołę, studiujących i rozpoczynających dorosłe życie.

Nie należy jednak automatycznie utożsamiać nieczytania książek z brakiem wiedzy czy zainteresowań. Badanie mierzyło konkretną aktywność, a nie wszystkie sposoby zdobywania informacji.

Studenci wskazują na szkołę i codzienne nawyki

Rozmówcy cypryjskiej gazety wymieniają kilka możliwych przyczyn. Jedną z nich jest sposób nauczania literatury, która bywa przedstawiana przede wszystkim jako materiał do opanowania i rozliczenia na egzaminie.

Evaggelia Stavrinou, studentka historii, uważa, że szkoła zbyt rzadko pokazuje książki jako źródło przyjemności i rozrywki. Z kolei Jennifar Ivanova, studentka archeologii i przewodnicząca uczelnianego klubu literackiego, wskazuje, że czytanie nie jest popularnym elementem tożsamości jej rówieśników.

W rozmowach pojawia się również kwestia napiętego planu dnia. Po szkole wielu uczniów uczestniczy w prywatnych lekcjach, a kolejne godziny nauki mogą sprawiać, że książka kojarzy się głównie z obowiązkiem.

Są to jednak opinie rozmówców, a nie przyczyny potwierdzone przez samo badanie Eurostatu.

Zainteresowanie książkami słabnie w okresie dorastania

Dr Anna Kouppanou z cypryjskiego Instytutu Pedagogicznego wskazuje, że zachęcanie dzieci do czytania przynosi efekty w szkołach podstawowych. Trudności nasilają się później, gdy uczniowie wchodzą w wiek nastoletni.

Znaczenie może mieć również oferta wydawnicza. Według specjalistki brakuje dostatecznie wielu książek dla młodzieży napisanych po grecku i osadzonych w realiach bliskich młodym Cypryjczykom.

Instytut wspiera działania promujące czytanie dla przyjemności, między innymi szkolenia nauczycieli. Zaangażowani pedagodzy tworzą biblioteki i szukają sposobów, aby uczniowie sami chcieli sięgać po książki.

Przykład zaczyna się także w domu

Wśród rozmówców gazety są również młodzi ludzie regularnie czytający. Jedna ze studentek deklaruje co najmniej 15 książek rocznie i wspomina, że od dzieciństwa widziała czytających rodziców.

Jej doświadczenie pokazuje znaczenie codziennego kontaktu z książkami. Czytanie może być zwyczajną częścią życia rodzinnego, a nie wyłącznie zadaniem szkolnym.

Statystyki są niepokojące, ale opisują określony moment i deklaracje respondentów. Nie przesądzają, że młodzi mieszkańcy Cypru pozostaną nieczytelnikami. Właśnie dlatego dyskusja dotyczy przede wszystkim tego, jak przywrócić książkom miejsce w ich codzienności.

Źródła: Cyprus Mail; Eurostat.