Spółka na Cyprze pod kontrolą bezpieczeństwa. Urząd ma zyskać prawo odmowy rejestracji

Spółka na Cyprze nie ma być sposobem na ukrywanie działalności zagrażającej państwu. Przygotowywana nowelizacja ma pozwolić urzędowi rejestrującemu przedsiębiorstwa odmawiać wpisu i usuwać istniejące firmy z rejestru ze względów bezpieczeństwa narodowego, ochrony suwerenności lub porządku publicznego.

Projekt wrócił do debaty w związku z opisywaną przez Philenews sprawą Oxygen Forensics i jej powiązań z cypryjską strukturą właścicielską. Nie oznacza to jednak ogólnego zakazu zakładania spółek przez cudzoziemców ani wszystkich obywateli Turcji. Opisywane rozwiązania pozostają projektem, a ich celem jest stworzenie wyraźnej podstawy prawnej do interwencji w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa.

Spółka na Cyprze: kiedy urząd miałby odmówić?

Rejestracją przedsiębiorstw zajmuje się Departament Rejestru Spółek i Własności Intelektualnej. Proponowane przepisy mają rozszerzyć uprawnienia jego szefa, czyli Registrar of Companies.

Według opublikowanych opisów projektu urząd mógłby odmówić rejestracji lub innych wpisów, a także wykreślić już istniejącą spółkę, jeżeli jej działalność naruszałaby chronione interesy państwa.

SigmaLive wskazuje, że podstawą działania miałyby być informacje otrzymane od właściwego organu. Projekt przewiduje również możliwość poinformowania przedsiębiorstwa, że decyzja opiera się na danych, których nie można ujawnić.

To szczególnie istotny element propozycji. Firma mogłaby otrzymać odmowę bez dostępu do pełnego materiału, na którym urząd oparł ocenę zagrożenia. Dokładny zakres tych uprawnień będzie zależał od ostatecznego brzmienia przepisów.

Dlaczego w debacie pojawiają się obywatele Turcji?

W uzasadnieniu zmian wskazano szczególną sytuację Republiki Cypryjskiej wynikającą z tureckiej inwazji i trwającej okupacji części jej terytorium.

Podczas wcześniejszych posiedzeń parlamentarnych podnoszono obawy dotyczące wykorzystywania struktur korporacyjnych do działalności szpiegowskiej oraz nabywania nieruchomości przez podmioty powiązane z tureckimi interesami.

W lutym urzędnicy potwierdzali, że w Republice działają spółki, których rzeczywiści właściciele mają tureckie obywatelstwo. Sam taki związek nie jest jednak dowodem prowadzenia nielegalnej działalności.

Szefowa rejestru Irini Mylona-Chrysostomou wyjaśniała już w maju 2025 roku, że obowiązujące prawo nie zabrania cudzoziemcom tworzenia cypryjskich spółek. Potwierdzała jednocześnie przypadki odmów wobec tureckich wnioskodawców i potrzebę mocniejszego prawnego umocowania takich decyzji.

Sprawa Oxygen Forensics ponownie skierowała uwagę na rejestr

Philenews powiązał najnowszą dyskusję ze sprawą amerykańskiej firmy Oxygen Forensics Inc, którą zajmują się tamtejsze władze.

Według gazety przedsiębiorstwo jest kontrolowane poprzez cypryjską spółkę, w której znaczącym udziałowcem jest 54-letni Fatih Osman, posiadający turecki paszport.

Ten przykład ponownie wywołał pytania o to, kto rzeczywiście stoi za firmami wpisanymi do krajowego rejestru. Nie przesądza jednak, że wskazana spółka zostanie wykreślona ani że jej udziałowiec został uznany przez cypryjskie władze za zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Projekt ma stworzyć mechanizm reagowania na takie zagrożenia. Nie należy przedstawiać go jako decyzji podjętej już wobec konkretnego przedsiębiorstwa.

Rejestracja nie gwarantuje anonimowości właściciela

W dyskusji znaczenie ma również rejestr beneficjentów rzeczywistych, czyli UBO. Służy on wskazaniu osób fizycznych, które ostatecznie posiadają lub kontrolują przedsiębiorstwo.

To ważne przy wielopoziomowych strukturach. Formalnym udziałowcem jednej spółki może być kolejna firma, lecz za całym układem nadal stoją konkretne osoby.

Obowiązek identyfikowania rzeczywistych właścicieli istnieje już obecnie. Nowelizacja ma dodać odrębne narzędzia związane z bezpieczeństwem państwa, wykraczające poza samo zebranie danych o właścicielach.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Z przedstawionych propozycji nie wynika, że Polacy lub inni cudzoziemcy tracą możliwość założenia spółki. Chodzi o dodatkową podstawę odmowy w określonych przypadkach, a nie zamknięcie rynku dla zagranicznego kapitału.

Istotna jest też różnica między złożeniem dokumentów a prawem do automatycznego uzyskania wpisu. Wniosek podlega ocenie, a nowelizacja ma wyraźniej uwzględnić w niej zagrożenia dla państwa.

Nie potwierdzono jeszcze wejścia tych rozwiązań w życie. Dopiero przyjęta ustawa pozwoli ustalić dokładny zakres nowych uprawnień, procedurę ich stosowania i zasady ochrony praw przedsiębiorstw.

Źródła: Philenews, SigmaLive, Cyprus Mail, Departament Rejestru Spółek i Własności Intelektualnej