Nietypowe miejsca na Cyprze. Dziesięć przystanków poza plażą

Nietypowe miejsca na Cyprze znajdziemy zarówno w górach i małych wioskach, jak i w centrum Nikozji. Dawna wiejska fontanna, szklane rzeźby, skały związane z opowieściami o rozbójnikach czy nadmorska jaskinia ze skamieniałościami pokazują wyspę z innej strony.

Wybraliśmy dziesięć miejsc, które można uwzględnić podczas zwiedzania. Nie wszystkie są jednak atrakcjami z przygotowanym wejściem i parkingiem. Przy części wystarczy krótki spacer, inne wymagają wcześniejszego sprawdzenia dostępu i warunków w terenie.

1. Skały Hassampoulia w dolinie Diarizos

W dystrykcie Pafos, w dolinie rzeki Diarizos, znajdują się potężne skały znane jako Hassampoulia. Warto szukać ich w rejonie między Mamonią a Kidasi, podczas wyjazdu w głąb wyspy od strony Kouklia.

Z miejscem wiążą się opowieści o braciach rozbójnikach, którzy mieli wykorzystywać skalne przewężenie do napadania na podróżnych. To część lokalnej tradycji, nadająca krajobrazowi dodatkowy kontekst.

Same formacje są wystarczającym powodem, by zatrzymać się podczas przejazdu doliną. Samochód należy jednak pozostawić poza jezdnią, w miejscu zapewniającym bezpieczny postój. Zwiedzanie nie wymaga wspinania się na skały.

2. Agioi Saranta koło Xylofagou

Jaskinia Czterdziestu Świętych, czyli Agioi Saranta, znajduje się na skalistym wybrzeżu w okolicy Xylofagou. W jej obrębie odkryto skamieniałe kości hipopotamów.

To ciekawe połączenie lokalnej nazwy religijnej z historią przyrodniczą wyspy. Nie należy jednak utożsamiać wszystkich opowieści o pochodzeniu nazwy z naukowo potwierdzonymi ustaleniami.

Ważniejsza jest kwestia dostępu: okoliczne jaskinie znajdują się przy stromych klifach, a regionalne materiały turystyczne opisują dostęp do morskich grot od strony morza. Nie jest to propozycja samodzielnego schodzenia po urwisku.

Nie pomylmy też tego miejsca z jaskinią-kościołem Agioi Saranta w rejonie Protaras — to inna atrakcja.

3. Stara fontanna w Lageia

Lageia, spotykana również pod nazwą Lagia, leży w górzystej części dystryktu Larnaki. Można uwzględnić ją podczas wyjazdu w okolice Lefkary, Vavli i Ory.

Jednym z charakterystycznych miejsc w wiosce jest Palaia Vrisi, stara kamienna fontanna datowana na 1709 rok. Należała do systemu źródeł i punktów poboru wody służących mieszkańcom.

To niewielki zabytek codzienności. Zamiast monumentalnej budowli zobaczymy miejsce przypominające, jak ważny był dostęp do wody przed doprowadzeniem jej do domów.

Historyczne przeznaczenie fontanny nie jest potwierdzeniem dzisiejszej przydatności wody do picia. Na spacer zabierzmy własną.

4. Skalna kaplica Agia Thekla koło Sotiry

Na zachód od Agia Napy, w nadmorskiej części Sotiry, znajduje się okolica Agia Thekla. Obok białej kaplicy można zobaczyć starsze miejsce kultu wykute w skale.

Bywa ono nazywane katakumbą, ale nie należy wyobrażać sobie rozległego podziemnego kompleksu. To niewielka przestrzeń, której religijne znaczenie odróżnia ją od zwykłej nadmorskiej groty.

Wizytę można połączyć ze spacerem przy wybrzeżu. Warto zachować szacunek dla charakteru miejsca i zwrócić uwagę na nierówne, miejscami śliskie podłoże.

Nie ma potrzeby dopisywania mu pewnej daty powstania czy konkretnej funkcji archeologicznej, jeśli nie potwierdzają ich informacje na miejscu.

5. „Poeta” Costasa Varotsosa w Nikozji

Nie wszystkie nietypowe miejsca na Cyprze wymagają wyjazdu poza miasto. W Nikozji warto zatrzymać się przy szklanej rzeźbie „Poeta”, znanej też jako Glass Man.

Dzieło Costasa Varotsosa powstało w 1983 roku. Artysta wykorzystał warstwy szkła, tworząc postać, której wygląd zmienia się zależnie od światła i miejsca obserwacji.

Starsze przewodniki kierują do Bramy Famagusta. Rzeźba została jednak przeniesiona i znajduje się przy bastionie Davila, nad placem Eleftherias, w sąsiedztwie dawnego ratusza.

To dobry przystanek podczas spaceru po centrum. „Poeta” powstał wcześniej niż słynny ateński „Biegacz” tego samego twórcy.

CYPRNEWS — ZWIEDZANIE

Nietypowe miejsca na Cyprze

Wybierz numer na mapie lub miejsce na liście, aby zobaczyć opis.

6. „Anelixis” w Strovolos

Drugie dzieło Varotsosa znajduje się przy dawnych centralnych biurach banku Laiki, przy alei Athalassas w Strovolos, w rejonie skrzyżowania Kalispera.

Rzeźba „Anelixis”, występująca też w opisach jako „Anelixi II”, została zamówiona w 1995 roku. Ma około 12 metrów wysokości i łączy szkło ze stalą nierdzewną.

Jej ukośna, spiralna forma odwołuje się do ruchu i rozwoju. Warto obejrzeć ją z kilku stron, bo układ szklanych elementów inaczej wygląda z bliska i z większej odległości.

To przystanek w ruchliwej części aglomeracji. Najlepiej dotrzeć pieszo od legalnego miejsca postoju, zamiast zatrzymywać samochód przy skrzyżowaniu.

7. Dawne kamieniołomy w Mammari

Mammari w dystrykcie Nikozji było znane z wydobycia kamienia zwanego pouropetra. Pozostałości eksploatacji bywają opisywane jako jaskinie, choć są to przestrzenie powstałe w wyniku działalności człowieka.

Miejscowego kamienia używano do budowy domów, kościołów i dzwonnic. Kamieniołom Vounaros działał od 1920 do 1970 roku.

Obszar jest również ważnym siedliskiem nietoperzy i został objęty ochroną Natura 2000. Nie jest to zatem miejsce do swobodnego penetrowania podziemi.

Najlepiej potraktować Mammari jako przystanek związany z historią wydobycia i krajobrazem miejscowości. Przed zbliżaniem się do dawnych wyrobisk trzeba sprawdzić zasady dostępu u lokalnych władz.

8. Łaźnie Królowej w Moutoullas

W Moutoullas, w górskiej dolinie Marathasa, znajduje się trasa „Łaźnie Królowej i Chlio”. Prowadzi w pobliżu rzeki Setrachos i źródeł wód siarkowych.

Nazwa Łaźni Królowej wiąże się z legendą o Rigainie, która miała przybywać tutaj na kąpiele w okresie panowania Franków. To opowieść przekazywana jako lokalna tradycja, a nie potwierdzony zapis wizyty konkretnej monarchini.

Regionalny serwis turystyczny opisuje podstawową pętlę jako trasę długości około 1,5 kilometra, przewidzianą na mniej więcej godzinę.

Jest to propozycja spaceru przyrodniczo-historycznego, a nie działające kąpielisko termalne czy obiekt spa.

9. Chlio — dawne miejsce prania

Chlio znajduje się na tej samej trasie co Łaźnie Królowej. Oba punkty można więc zobaczyć podczas jednego wyjścia z Moutoullas.

To miejsce związane z codzienną pracą kobiet, które przychodziły nad wodę prać ubrania. Nazwa jest łączona z letnią wodą wypływającą ze źródeł.

Właśnie takie przystanki pozwalają spojrzeć na historię inaczej niż przez zamki i klasztory. Opowiadają o zwykłych obowiązkach, spotkaniach mieszkańców i organizacji życia w górskiej wiosce.

Nie trzeba planować osobnego dojazdu. Wystarczy uwzględnić Chlio podczas spaceru szlakiem i czytać tablice informacyjne.

10. Formacje naciekowe w Phini

W okolicy Reksimo w Phini, nad rzeką Diarizos, znajdują się formacje naciekowe opisywane na stronie miejscowości jako stalaktyty.

Lokalne materiały wspominają o niewielkich grotach, drobnych rurkowatych naciekach i czerwonawych zabarwieniach. Nie należy jednak oczekiwać przygotowanej jaskini turystycznej z oświetloną trasą.

Przed wyjściem najlepiej zapytać w miejscowości o aktualny stan dojścia i sposób dotarcia. Nie jest to miejsce, do którego warto schodzić przypadkowo po stromym brzegu rzeki.

Formacji nie dotykamy i nie odłamujemy. Phini można przy okazji połączyć z poznaniem miejscowej tradycji garncarskiej lub innymi przystankami w okolicy Troodos.

Jak zaplanować zwiedzanie nietypowych miejsc na Cyprze?

Najwygodniej wybrać jeden region i połączyć dwa lub trzy przystanki. Moutoullas daje gotowy pomysł na spacer, Nikozja na wycieczkę po sztuce w przestrzeni miejskiej, a dolina Diarizos na przejazd przez mniej zurbanizowaną część dystryktu Pafos.

W przypadku jaskiń, kamieniołomów i formacji przy rzekach kluczowe jest sprawdzenie dostępu. Obecność miejsca w przewodniku nie oznacza, że prowadzi do niego przygotowana ścieżka lub że wejście do środka jest dozwolone.

Nietypowe miejsca na Cyprze najlepiej odkrywać bez pośpiechu. Czasem wystarczy odejść od głównej ulicy, zatrzymać się przy starej fontannie albo spojrzeć uważniej na rzeźbę mijaną podczas kolejnej wizyty w stolicy.