
Nielegalny klasztor na Cape Greco. Spór o rozbiórkę
Klasztor na Cape Greco, którego budowę rozpoczęto bez wymaganych pozwoleń na obszarze Natura 2000, stał się przedmiotem ostrego sporu w parlamencie. Urzędy domagają się usunięcia samowoli, inwestor zabiega o legalizację, a część posłów przekonuje, że obiektu nie należy burzyć.
Czwartkowe posiedzenie parlamentarnej Komisji Spraw Wewnętrznych pokazało również problem wykraczający poza jedną inwestycję: czy możliwość uzyskania odstępstwa od zasad planowania pozwala najpierw budować, a dopiero później starać się o zgodę? W tej sprawie nie zapadła nowa, ostateczna decyzja legalizująca zabudowę.
Klasztor na Cape Greco powstawał bez pozwoleń
Inwestorem jest prawosławna metropolia Konstancji i Famagusty. Zabudowę rozpoczęto w rejonie Mazeri tou Koukou, na należącej do niej działce w granicach gminy Ayia Napa.
Teren znajduje się na obszarach chronionych sieci Natura 2000. Ma również znaczenie dla ptaków migrujących i zachowania ciągłości miejscowych siedlisk.
Według dokumentacji przedstawionej przez organizację Terra Cypria pod koniec 2023 i na początku 2024 roku prowadzono tam prace ziemne, usuwano roślinność, wytyczano dojazd i wznoszono budynki. Nie uzyskano wcześniej wymaganych zgód środowiskowych, pozwolenia planistycznego ani budowlanego.
Samo posiadanie działki nie dawało zatem prawa do rozpoczęcia takiej inwestycji.
Nakaz usunięcia samowoli wydano już w 2024 roku
Historia postępowań trwa ponad dwa lata.
Po zgłoszeniu z 17 marca 2024 roku kontrola przeprowadzona dwa dni później potwierdziła nielegalne prace. Wniosek o pozwolenie w trybie odstępstwa złożono 20 marca — już po zgłoszeniu i kontroli.
28 marca właściwy urząd nakazał natychmiastowe zatrzymanie robót oraz usunięcie nielegalnych ingerencji i rozbiórkę konstrukcji w ciągu 15 dni. Departament Środowiska zażądał również planu rozbiórki i odtworzenia terenu.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych odrzuciło administracyjne odwołanie inwestora w maju 2024 roku. Metropolia skierowała następnie sprawę do sądu.
25 lipca 2024 roku sąd administracyjny oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zakwestionowanych działań. Było to rozstrzygnięcie dotyczące zabezpieczenia na czas postępowania, a nie nowy wyrok wydany podczas obecnej debaty parlamentarnej.
Urzędy przeciwne, rada rozpatruje odstępstwo
W centrum sporu znajduje się SYMEPA — rada rozpatrująca wnioski o odstępstwa od zasad planowania przestrzennego.
Jej przewodniczący Sotiris Ktoridis przekonywał posłów, że obecne przepisy zobowiązują radę do badania wniosków również wtedy, gdy dotyczą one nielegalnej lub niedokończonej zabudowy objętej działaniami rozbiórkowymi.
Argumentował, że jeżeli samowola miałaby pozbawiać inwestora możliwości ubiegania się o odstępstwo, potrzebne są odpowiednie narzędzia prawne.
Rada ponownie analizuje sprawę po zapowiedzi zmian w projekcie. Metropolia zadeklarowała ograniczenie zabudowy i przedstawiła dodatkowe opracowanie naukowe. Zmieniony wniosek ma dotyczyć klasztoru oraz schronienia dla kobiet i dzieci doświadczających przemocy.
Ponowne rozpatrywanie wniossek nie oznacza jednak wydania pozwolenia. Rola SYMEPA obejmuje przygotowanie uzasadnionej rekomendacji dla Rady Ministrów.
Ocena środowiskowa powinna poprzedzać budowę
Przedstawicielka Departamentu Środowiska Elena Stylianopoulou podtrzymała negatywne stanowisko wobec inwestycji.
Wyjaśniała, że badanie wpływu przedsięwzięcia powinno odbywać się przed rozpoczęciem ingerencji. Pozwala to ustalić stan terenu i ocenić skutki planowanych prac.
W tej sprawie budowa ruszyła wcześniej, przez co — według departamentu — nie można już ocenić pierwotnej sytuacji w taki sposób, jak przed rozpoczęciem robót. Urząd podtrzymuje stanowisko dotyczące rozbiórki i przywrócenia terenu.
Przedstawiciel Urzędu Kontroli wskazał natomiast na zasadnicze rozbieżności między stanowiskiem służb planistycznych a podejściem SYMEPA.
Posłowie ELAM bronią inwestycji
Podczas posiedzenia doszło również do sporu o religijny charakter zabudowy.
Poseł ELAM Evgenios Hamboullas przekonywał, że na Cyprze kościoły burzyli jedynie Osmanowie. Zaapelował, aby w tym przypadku dopuścić legalizację obiektu.
Przewodniczący komisji Aristos Damianou odpowiedział, że powstająca budowla nie jest jeszcze kościołem. Wskazał przy tym na brak jej konsekracji.
Inny poseł ELAM, Andreas Papacharalambous, argumentował, że rozbiórka wysłałaby niewłaściwy sygnał. Opowiedział się za określeniem warunków ograniczających wpływ inwestycji na środowisko.
Religijne i społeczne przeznaczenie obiektu pozostaje więc jednym z argumentów jego obrońców. Urzędy i organizacje przyrodnicze podkreślają natomiast konieczność przestrzegania procedur i ochrony konkretnej lokalizacji.
Czy zmienią się zasady legalizowania samowoli?
Terra Cypria domaga się usunięcia nielegalnych ingerencji i zarzuca SYMEPA nadużycie uprawnień podczas opiniowania sprawy. To stanowisko organizacji, nie prawomocne ustalenie sądu.
Potrzebę wyznaczenia wyraźniejszych granic działania rady wskazała również jej wiceprzewodnicząca Elena Christodoulou, reprezentująca izbę techniczną ETEK. W debacie pojawiły się postulaty zmian przepisów oraz doprecyzowania wymagań wobec członków rady.
Sprawa dotyczy zatem nie tylko przyszłości niedokończonego kompleksu. Stawką jest również to, czy budowanie bez zgód może prowadzić do późniejszego uzyskania wyjątku od reguł, których inni inwestorzy muszą przestrzegać przed rozpoczęciem prac.
Na razie nie ogłoszono terminu rozbiórki ani ostatecznej zgody legalizującej inwestycję. Czwartkowe posiedzenie komisji nie zakończyło sporu: ponowna analiza projektu trwa, a stanowiska instytucji pozostają rozbieżne.









