
Antybiotyki na Cyprze: mniej leków, ale problem pozostaje
Antybiotyki na Cyprze zużywane są w mniejszych ilościach niż przed sześcioma laty. Spadek wyniósł około 25%, jednak kraj nadal przekracza średnią unijną. Problemem pozostaje również dobór preparatów: zbyt mały udział mają leki z grupy zalecanej do leczenia wielu częstych zakażeń bakteryjnych.
Polska odnotowała niemal identyczny poziom zużycia antybiotyków, ale większy udział leków z grupy Access. Żaden z obu krajów nie osiągnął jednak wyznaczonego na 2030 rok celu dotyczącego tej kategorii. Najnowsze dane ECDC dotyczą 2025 roku i zostały opublikowane 18 listopada, w Europejskim Dniu Wiedzy o Antybiotykach.
Antybiotyki na Cyprze: zużycie spadło o jedną czwartą
W 2025 roku wskaźnik zużycia wyniósł 22,2 dawki dobowej definiowanej na 1000 mieszkańców dziennie. W 2019 roku było to 29,6.
To spadek o około jedną czwartą, znacznie większy niż odnotowana w tym okresie redukcja o około 5% w całej Unii Europejskiej. Cypr zbliżył się tym samym do krajowego celu na 2030 rok, wynoszącego 22 dawki.
Nadal jednak przekracza unijną średnią, która w 2025 roku wynosiła 18,9 dawki na 1000 mieszkańców dziennie.
Wskaźnik ten służy do porównywania ilości leków. Nie oznacza, że dokładnie 22,2 osoby na każdy tysiąc mieszkańców codziennie przyjmują antybiotyk. Dawka dobowa definiowana, czyli DDD, jest jednostką statystyczną i nie musi odpowiadać dawce przepisanej konkretnemu pacjentowi.
Polska zużywa podobne ilości
W Polsce wskaźnik wyniósł 22,0, a więc niewiele mniej niż na Cyprze. Również pozostawał powyżej średniej unijnej.
W porównaniu z 2019 rokiem Polska zmniejszyła zużycie o około 7%. Jej krajowy cel na 2030 rok wynosi 17,2 dawki, dlatego do jego osiągnięcia pozostaje większy dystans.
Wyraźniejsza różnica między krajami dotyczy jednak rodzaju stosowanych antybiotyków.
Antybiotyki: Cypr, Polska i średnia unijna
| Kraj lub obszar | Zużycie* | Udział grupy Access |
|---|---|---|
| Cypr | 22,2 | 43,2% |
| Polska | 22,0 | 57,1% |
| Unia Europejska | 18,9 | 62,5% |
*Dawki dobowe definiowane (DDD) na 1000 mieszkańców dziennie. Docelowy udział grupy Access do 2030 roku wynosi co najmniej 65% w każdym państwie.
Mniej niż połowa leków z grupy Access
Światowa Organizacja Zdrowia dzieli antybiotyki w klasyfikacji AWaRe na trzy główne grupy:
- Access — preparaty zalecane jako leki pierwszego lub drugiego wyboru w wielu częstych zakażeniach;
- Watch — leki wymagające szczególnej kontroli stosowania ze względu na większy potencjał sprzyjania antybiotykooporności;
- Reserve — leki rezerwowe, przeznaczone przede wszystkim do leczenia wybranych ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na inne terapie.
Na Cyprze grupa Access odpowiadała za 43,2% całkowitego zużycia, w Polsce za 57,1%, a średnio w UE za 62,5%.
Cypryjski wynik pozostaje o 21,8 punktu procentowego poniżej celu na 2030 rok. Oznacza to, że ograniczenie ilości leków nie rozwiązało problemu ich doboru.
Samo zastosowanie antybiotyku z grupy Watch lub Reserve nie jest błędem. Takie leczenie może być niezbędne. Znaczenie ma to, czy wybór wynika z rozpoznania i rzeczywistych potrzeb pacjenta.
Szersze działanie nie oznacza lepszego leczenia
Konstantinos Tsioutis, dziekan wydziału medycznego Europejskiego Uniwersytetu Cypryjskiego i koordynator naukowy EUCIC, zwraca uwagę na zbyt łatwe sięganie po antybiotyki kolejnych linii leczenia przy prostych zakażeniach.
Niepotrzebne stosowanie takich preparatów może zwiększać koszty, narażać pacjenta na działania niepożądane oraz interakcje z innymi lekami.
Właściwe leczenie polega na dobraniu preparatu do konkretnego zakażenia, w odpowiedniej dawce i na odpowiedni czas. „Mocniejszy” antybiotyk nie musi być lepszym wyborem.
Szczególna uwaga na leczenie dzieci
Tegoroczna kampania ECDC koncentruje się na dzieciach i świadomym stosowaniu antybiotyków.
Wiele częstych infekcji górnych dróg oddechowych ma podłoże wirusowe. Antybiotyki nie działają na wirusy wywołujące przeziębienie czy grypę. O ich zastosowaniu powinien decydować lekarz, gdy istnieją wskazania do leczenia zakażenia bakteryjnego.
Nie należy podawać dziecku preparatu pozostałego po wcześniejszej chorobie ani leku przepisanego innej osobie. Dawkowanie i długość leczenia trzeba stosować zgodnie z aktualnymi zaleceniami lekarza.
Nieuzasadnione używanie antybiotyków sprzyja selekcji opornych bakterii. To właśnie bakterie stają się oporne — nie organizm pacjenta „przyzwyczajony” do leku. Dlatego znaczenie ma zarówno ograniczanie zbędnych kuracji, jak i właściwy dobór terapii wtedy, gdy jest potrzebna.









