Natura 2000 na Cyprze. Inwestycje czekają przez brak zasad ochrony

Brak szczegółowych celów ochrony dla części obszarów Natura 2000 na Cyprze blokuje rozpatrywanie inwestycji mogących wpływać na chronioną przyrodę. Departament Środowiska wstrzymał odpowiednie oceny dotyczące nowych i oczekujących wniosków. Problem obejmuje projekty turystyczne, energetyczne, budowlane oraz publiczną infrastrukturę.

Nie jest to całkowity zakaz budowy na terenach chronionych. Procedury mają zostać wznowione po ustanowieniu wymaganych celów ochrony. Inwestycje z wydanymi już decyzjami środowiskowymi, które nie zostały ukończone, wymagają indywidualnej analizy. Rząd zapowiada uzupełnienie części dokumentów w najbliższych tygodniach.

Natura 2000 na Cyprze. Dlaczego procedury stanęły?

Podstawą zmiany jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 lipca 2026 roku, wydany w połączonych sprawach C-27/25 i C-356/25.

Sprawy pochodziły z Irlandii, ale wyrok wyjaśnia sposób stosowania unijnej dyrektywy siedliskowej. Ma więc znaczenie również dla innych państw członkowskich, w tym Cypru.

Trybunał wskazał, że prawidłowa ocena wpływu projektu na chroniony obszar wymaga wcześniejszego określenia szczegółowych celów ochrony dla tego miejsca.

Chodzi o konkretne kryteria dotyczące siedlisk i gatunków. Bez nich urząd nie ma odpowiedniej podstawy do ustalenia, czy inwestycja zagrozi przyrodzie, którą dany obszar ma chronić.

Wstrzymane również wcześniej złożone wnioski

Cypryjska Służba Prawna wskazała, że zawieszenie powinno obejmować zarówno nowe, jak i nadal nierozstrzygnięte wnioski wymagające odpowiedniej oceny dla specjalnych obszarów ochrony siedlisk.

Nie wystarczy więc, że inwestor złożył dokumenty przed lipcowym wyrokiem. Jeśli postępowanie nadal trwa, brak wymaganych celów ochrony pozostaje przeszkodą.

Nieco inaczej wygląda sytuacja obszarów specjalnej ochrony ptaków. Oceny mogą być kontynuowane, jeśli cele zawarte w istniejących planach zarządzania są dostatecznie jasne, precyzyjne i spełniają wymagania wynikające z orzecznictwa.

Co z poszczególnymi inwestycjami?

Nowe i oczekujące wnioski

Oceny dotyczące obszarów siedliskowych bez wymaganych celów ochrony pozostają wstrzymane.

Projekty z decyzją środowiskową, ale nieukończone

Wymagają indywidualnego rozpatrzenia. Nie oznacza to automatycznego zatrzymania każdej budowy.

Inwestycje już zakończone

Według przedstawionej interpretacji nie są objęte obecnym wstrzymaniem procedur.

Braki w ochronie przyrody narastały od lat

Problem nie wynika z ustanowienia nowych obszarów chronionych. Dotyczy zasad, które państwo powinno było przygotować wcześniej.

W postępowaniu dotyczącym Cypru Komisja Europejska wskazywała brak odpowiednich środków ochrony dla 28 z 37 specjalnych obszarów ochrony siedlisk. Cele ustalone dla kolejnych pięciu uznano za niewystarczające.

Cele ochrony i środki ochrony nie są tym samym. Pierwsze określają, jaki stan przyrody należy zachować lub osiągnąć. Drugie wskazują działania potrzebne do realizacji tych założeń.

Samo wyznaczenie granic obszaru Natura 2000 nie zastępuje więc pełnych zasad jego ochrony.

Akamas ponownie w centrum sporu

Sprawa ma szczególne znaczenie dla Akamasu, gdzie wcześniejsze prace drogowe wywołały spór dotyczący ochrony przyrody.

Urząd Audytowy zakwestionował przygotowanie ocen środowiskowych bez formalnie ustanowionych szczegółowych celów ochrony. Władze odpowiedzialne za środowisko odpowiadają, że korzystano z dostępnych badań, map siedlisk i planów zarządzania.

To rozbieżność dotycząca wcześniejszych działań administracji. Nie zmienia jednak obecnej konieczności uzupełnienia wymaganych dokumentów.

Kiedy inwestorzy otrzymają decyzje?

Departament Środowiska, Departament Lasów oraz Służba Łowiectwa i Fauny pracują nad brakującymi celami ochrony i odpowiednimi dekretami.

Ministerstwo Rolnictwa zapowiada, że dokumenty dotyczące Akamasu i innych obszarów są na zaawansowanym etapie. Deklaracja zakończenia prac w najbliższych tygodniach nie oznacza jednak jednego terminu odblokowania wszystkich inwestycji.

Przyjęcie celów ochrony pozwoli wznowić oceny, ale nie zagwarantuje zgody na budowę. Każdy projekt nadal będzie musiał zostać sprawdzony pod kątem wpływu na chronione siedliska i gatunki.

Źródła: Philenews, TSUE.