Młodzi na końcu rankingu UE. Nie chcą działać czy nie wierzą w zmianę?

Tylko 26 proc. badanych osób w wieku 15–30 lat zadeklarowało podjęcie w ostatnim roku działania na rzecz zmiany społecznej. To najniższy wynik w Unii Europejskiej, przy średniej wynoszącej 55 proc. Sam sondaż nie odpowiada jednak na pytanie, czy przyczyną jest obojętność, rozczarowanie polityką czy inny sposób angażowania się.

Podobne rozróżnienie jest ważne również w Polsce. Zainteresowanie polityką nie oznacza automatycznie udziału w demonstracjach, a niechęć do polityków nie wyklucza pomagania innym. Cypryjscy rozmówcy wskazują właśnie na aktywność, która nie zawsze jest postrzegana jako działanie polityczne.

Co pokazuje Eurobarometr?

Respondentów zapytano, czy w ciągu poprzedniego roku podjęli działania mające zmienić społeczeństwo. Jako przykłady wskazano podpisanie petycji, udział w demonstracji lub napisanie do polityka.

Twierdząco odpowiedziało 26 proc. badanych na Cyprze, wobec 55 proc. przeciętnie w UE. Różnica wynosi 29 punktów procentowych.

Nie oznacza to jednak, że pozostałe 74 proc. nikomu nie pomaga ani nie interesuje się sprawami publicznymi. Pytanie dotyczyło określonego rodzaju zaangażowania, a odpowiedź zależała również od tego, jak uczestnicy rozumieli własną aktywność.

Badanie przeprowadzono przez internet od 19 czerwca do 1 lipca 2026 roku wśród 26 806 osób w wieku 15–30 lat ze wszystkich państw UE. Wyniki opublikowano 28 października.

Pomaganie nie zawsze nazywamy aktywizmem

Giorgos Charalambous z Uniwersytetu w Nikozji zwraca uwagę na działania, których młodzi mogą nie traktować jako aktywizmu: pomoc osobom w trudnej sytuacji, nieformalny wolontariat, wspieranie kogoś doświadczającego dyskryminacji czy nagłaśnianie problemów w internecie.

Takie zaangażowanie może mieć znaczenie dla otoczenia, nawet jeśli uczestnicząca w nim osoba nie podpisuje petycji i nie kontaktuje się z posłem.

Nie dowodzi to jednak, że wynik badania został zaniżony. Przykłady w pytaniu nie stanowiły zamkniętej listy. Nie wiadomo, ilu respondentów pominęło własne działania, ponieważ inaczej rozumiało ich charakter.

Młodzieżówki, rady i konsultacje

Część aktywności odbywa się przez partyjne młodzieżówki, samorządowe rady młodzieży i organizacje. Ich uczestnicy przedstawiają postulaty, spotykają się z przedstawicielami instytucji i próbują wpływać na decyzje.

Jedną z dostępnych dróg jest Ekfracy, platforma wspierana przez Cypryjską Organizację Młodzieży — ONEK. Umożliwia przekazywanie opinii i propozycji dotyczących spraw publicznych, między innymi mieszkalnictwa i przedsiębiorczości.

Istnienie takich narzędzi nie przesądza jednak o ich skuteczności. Ważne pozostaje to, czy młodzi otrzymują informację, co stało się z ich propozycjami i czy mogą zobaczyć rezultaty udziału w konsultacjach.

Rozczarowanie nie oznacza obojętności

Charalambous wskazuje również na nieufność wobec polityków i poczucie braku odpowiedzialności za błędy. Młodzi mogą przejmować się korupcją, nierównościami czy środowiskiem, a jednocześnie nie wierzyć, że wiadomość do polityka coś zmieni.

Andreas Riris z grupy aktywistycznej Afoa mówi o słabej kulturze protestu oraz znaczeniu uwarunkowań społecznych.

To interpretacje rozmówców. Eurobarometr nie ustalił, dlaczego cypryjski wynik jest tak niski. Nie rozstrzyga, jaką rolę odgrywają brak czasu, rozczarowanie, wychowanie czy trudności ze znalezieniem odpowiedniej inicjatywy.

A jak wygląda to w Polsce?

Polskie badania również pokazują, że zainteresowanie polityką i konkretna aktywność społeczna nie są tym samym.

W badaniu National Democratic Institute z 2024 roku zainteresowanie polityką i sprawami publicznymi deklarowało 62 proc. badanych młodych Polaków, wobec 80 proc. w 2018 roku. Jednocześnie internetowe petycje należały do najczęstszych form zaangażowania poza głosowaniem.

Tych 62 proc. nie można zestawić bezpośrednio z cypryjskimi 26 proc. Pierwsza wartość dotyczy zainteresowania, druga — deklarowanego działania na rzecz zmiany społecznej. Różnią się też badania i okresy ich przeprowadzenia.

Polski przykład pokazuje jednak, dlaczego nie warto sprowadzać młodego pokolenia do jednej etykiety. Spadek zainteresowania polityką nie oznacza automatycznie rezygnacji z petycji, wolontariatu czy działania w konkretnej sprawie.

Czy młodzi widzą sens działania?

W całej UE odsetek osób deklarujących inicjatywy na rzecz zmiany społecznej wzrósł z 48 proc. w 2024 roku do 55 proc. w 2026 roku. Cypr pozostaje wyraźnie poniżej tej średniej.

Niski wynik jest powodem do przyjrzenia się barierom uczestnictwa. Warto sprawdzić, czy młodzi wiedzą, gdzie mogą działać, mają dostęp do organizacji i czują, że ich głos jest traktowany poważnie.

Samo zachęcanie do większego zaangażowania może nie wystarczyć. Dla osoby rozczarowanej instytucjami przekonującym argumentem będzie widoczny efekt działania — również wtedy, gdy zaczyna się ono od niewielkiej, lokalnej sprawy.