Czy na Cyprze jest system kaucyjny? Co zrobić z butelkami i puszkami

Na Cyprze nie działa obecnie ogólnokrajowy system kaucyjny na jednorazowe plastikowe butelki i metalowe puszki. Przy zakupie napoju nie jest powszechnie pobierana dodatkowa kaucja, którą klient mógłby następnie odzyskać po zwróceniu pustego opakowania do sklepu albo automatu.

Nie oznacza to jednak, że butelki i puszki należy wyrzucać razem ze zwykłymi odpadami. Plastikowe butelki oraz metalowe puszki można przekazać do recyklingu w systemie Green Dot Cyprus. Trafiają one do kategorii PMD. Szklane butelki i słoiki zbierane są osobno w specjalnych zielonych pojemnikach.

System kaucyjny na Cyprze jeszcze nie działa

System kaucyjny polega na doliczeniu określonej kwoty do ceny napoju. Klient odzyskuje pieniądze po oddaniu pustego opakowania w wyznaczonym punkcie albo automacie.

Na Cyprze taki mechanizm nie funkcjonuje jeszcze w skali całego kraju. Po zakupie standardowej butelki wody, puszki napoju gazowanego albo puszki piwa konsument nie otrzymuje automatycznie prawa do zwrotu określonej kwoty.

Cypr od kilku lat pracuje nad regulacjami dotyczącymi systemu kaucyjnego. W 2023 roku odbyły się konsultacje dotyczące projektu przepisów. Do września 2026 roku ramy prawne nie zostały jednak ostatecznie zatwierdzone, a uruchomienie systemu nadal pozostaje na etapie przygotowań.

Nie ma więc podstaw, aby podawać obecnie konkretną datę rozpoczęcia działania systemu ani wysokość przyszłej kaucji. Takie informacje będzie można uznać za wiążące dopiero po opublikowaniu zatwierdzonych przepisów i oficjalnego harmonogramu.

Green Dot to recykling, a nie kaucja

Działającego na Cyprze systemu Green Dot nie należy mylić z systemem kaucyjnym. Green Dot organizuje zbiórkę, segregowanie i przekazywanie opakowań do recyklingu. Nie wypłaca jednak mieszkańcom pieniędzy za każdą oddaną butelkę albo puszkę.

Również symbol Green Dot widoczny na opakowaniu nie oznacza, że produkt jest objęty kaucją. Znak informuje, że przedsiębiorstwo wprowadzające produkt na rynek uczestniczy w zbiorowym systemie gospodarki odpadami opakowaniowymi i finansuje jego działanie.

Nie wszystkie opakowania oznaczone takim symbolem można automatycznie wrzucić do jednego worka. O sposobie segregacji decyduje materiał i rodzaj opakowania, a nie samo logo.

Co zrobić z plastikową butelką lub puszką?

Plastikowe butelki po wodzie i napojach oraz metalowe puszki należą do kategorii PMD. Skrót obejmuje opakowania plastikowe, metalowe oraz kartonowe opakowania po napojach.

Do PMD można przekazywać między innymi:

• plastikowe butelki po wodzie i napojach;
• plastikowe pojemniki po wybranych produktach;
• opakowania po detergentach, szamponach i kosmetykach;
• aluminiowe puszki po napojach oraz piwie;
• metalowe puszki po żywności;
• kartony po mleku, sokach i innych napojach.

Opakowania PMD umieszcza się w przezroczystych workach przeznaczonych do recyklingu. W niektórych miejscach można również korzystać ze specjalnych niebieskich pojemników.

W rejonach objętych zbiórką spod domu worki wystawia się przy ulicy w określonym dniu tygodnia. W budynkach mieszkalnych, szkołach, urzędach i innych większych obiektach mogą znajdować się niebieskie pojemniki oznaczone logo Green Dot Cyprus.

Przed wyrzuceniem butelkę lub puszkę należy opróżnić. Green Dot zaleca również usunięcie resztek napojów i jedzenia, ponieważ zabrudzone opakowania mogą zanieczyścić pozostałe materiały przeznaczone do recyklingu.

Czego nie wrzucać do PMD?

Worek PMD nie jest workiem na wszystkie przedmioty wykonane z plastiku albo metalu. System służy przede wszystkim do zbierania określonych rodzajów opakowań.

Do PMD nie powinny trafiać między innymi:

• plastikowe zabawki;
• plastikowe kubki i talerze;
• krzesła i większe przedmioty z tworzyw sztucznych;
• styropian;
• maseczki ochronne;
• folie aluminiowe;
• opakowania po chipsach i słodyczach;
• opakowania mocno zabrudzone jedzeniem;
• zwykłe odpady komunalne.

Green Dot podkreśla również, że nie każdy rodzaj plastiku nadaje się do zbiórki w ramach tego systemu. Dlatego w razie wątpliwości warto sprawdzić oficjalną listę przyjmowanych opakowań.

Szklane butelki zbiera się osobno

Szklanych butelek i słoików nie należy wrzucać do przezroczystego worka PMD. Szkło zbierane jest osobno w specjalnych zielonych pojemnikach, które często mają kształt dzwonu.

Pojemniki ustawiane są w centralnych punktach miejscowości, przy supermarketach, parkingach oraz innych łatwo dostępnych miejscach. Green Dot prowadzi również specjalne wydzielone punkty na szkło, nazywane „Bottle Areas”.

Do zielonych pojemników można wrzucać przede wszystkim szklane butelki i słoiki. Nie powinny tam trafiać:

• szklanki i kieliszki;
• ceramika i porcelana;
• lustra;
• szyby okienne;
• żarówki;
• naczynia żaroodporne.

Takie przedmioty mają inny skład niż szkło opakowaniowe i nie powinny być mieszane z butelkami oraz słoikami.

Jak sprawdzić termin odbioru?

Sposób zbierania opakowań zależy od miejscowości. W wielu rejonach worki PMD i papier odbierane są raz w tygodniu bezpośrednio sprzed domów. W obszarach turystycznych oraz niektórych mniejszych społecznościach opakowania trzeba samodzielnie zanieść do najbliższego pojemnika.

Harmonogram odbioru oraz rozmieszczenie punktów można sprawdzić przez aplikację ReCYcling CY. Informacji udziela także Green Dot Cyprus pod numerem 7000 0090.

Warto sprawdzić zasady obowiązujące pod konkretnym adresem. System może wyglądać inaczej w centrum miasta, na osiedlu domów jednorodzinnych i w miejscowości turystycznej.

Czy automaty oznaczają system kaucyjny?

W niektórych cypryjskich miejscowościach mogą pojawiać się automaty przyjmujące plastikowe butelki i puszki. Nie oznacza to jednak, że na całej wyspie zaczął obowiązywać system kaucyjny.

Urządzenie może należeć do lokalnego programu prowadzonego przez gminę, supermarket, organizację społeczną albo prywatną firmę. W zamian za oddane opakowania automat może wydawać punkty, kupony, nagrody albo jedynie potwierdzenie przyjęcia materiału do recyklingu.

Przed wrzuceniem butelki należy przeczytać instrukcję znajdującą się na urządzeniu. Powinna ona informować, jakie opakowania są przyjmowane oraz czy użytkownik otrzyma pieniądze, bon lub inną korzyść.

Pojedynczy automat nie jest dowodem uruchomienia jednolitego systemu kaucyjnego na Cyprze.

Cypr a Polska – najważniejsze różnice

W Polsce system kaucyjny zaczął działać 1 października 2025 roku. Obejmuje opakowania z odpowiednim oznaczeniem:

• plastikowe butelki po napojach o pojemności do 3 litrów – kaucja 50 groszy;
• metalowe puszki o pojemności do 1 litra – kaucja 50 groszy;
• szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra – kaucja 1 złoty.

Zwrot kaucji nie wymaga okazania paragonu. Opakowanie musi mieć oznaczenie systemu kaucyjnego, zachowaną etykietę i kod kreskowy. Nie należy go zgniatać przed oddaniem.

Duże sklepy o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych mają obowiązek przyjmowania opakowań objętych systemem. Mniejsze sklepy mogą dobrowolnie prowadzić zbiórkę, choć w przypadku sprzedaży napojów w szklanych butelkach wielokrotnego użytku obowiązują dodatkowe zasady.

Na Cyprze sytuacja wygląda inaczej. Nie ma jeszcze powszechnego oznaczenia opakowań objętych kaucją, obowiązującej stawki ani ogólnokrajowej sieci punktów zwrotu. Plastikowe butelki i puszki przekazuje się więc do recyklingu jako PMD, ale konsument nie otrzymuje za nie pieniędzy.

System kaucyjny w Polsce i na Cyprze

Polski model pokazuje również ważną różnicę pomiędzy opakowaniem kaucyjnym a zwykłym opakowaniem nadającym się do recyklingu. W Polsce zwrot pieniędzy przysługuje tylko za butelki i puszki oznaczone znakiem systemu. Pozostałe opakowania nadal trafiają do zwykłej selektywnej zbiórki.

Co zmienią przepisy Unii Europejskiej?

Unijne przepisy wymagają, aby do 2029 roku państwa osiągnęły 90-procentowy poziom selektywnej zbiórki jednorazowych plastikowych butelek po napojach. Nowe rozporządzenie dotyczące opakowań obejmuje również jednorazowe metalowe pojemniki po napojach o pojemności do trzech litrów.

System kaucyjny ma być podstawowym sposobem osiągnięcia tego celu. Państwo może uniknąć jego wprowadzania tylko po spełnieniu określonych warunków, w tym osiągnięciu odpowiednio wysokiego poziomu zbiórki innymi metodami.

Według danych przywoływanych przez „Politis” Cypr zbierał selektywnie około 45,62 procent jednorazowych plastikowych butelek po napojach. Dane dotyczyły 2022 roku. Wynik był znacznie niższy od unijnego poziomu docelowego.

Rok 2029 nie jest jednak oficjalnie ogłoszoną datą uruchomienia systemu kaucyjnego na Cyprze. Jest terminem osiągnięcia określonego poziomu zbiórki. Szczegóły cypryjskiego systemu muszą zostać wcześniej zatwierdzone i opublikowane.

Co obecnie zrobić z pustą butelką?

Do czasu uruchomienia systemu kaucyjnego na Cyprze należy stosować obecne zasady:

• plastikowe butelki po napojach wrzucamy do PMD;
• metalowe puszki przekazujemy do PMD;
• kartony po mleku i sokach również trafiają do PMD;
• szklane butelki i słoiki oddajemy do zielonych pojemników;
• papier i karton zbieramy osobno;
• opakowań nie mieszamy ze zwykłymi odpadami.

Najkrótsza odpowiedź jest zatem prosta: system kaucyjny na Cyprze jeszcze nie działa, a za standardową jednorazową butelkę lub puszkę nie otrzymamy zwrotu pieniędzy. Opakowanie należy jednak prawidłowo posegregować i przekazać do recyklingu.

Źródła: Green Dot Cyprus, EUR-Lex, Komisja Europejska, Ministerstwo Klimatu i Środowiska RP, Politis