Aborcja na Cyprze jest legalna, ale dostęp nie dla każdej kobiety jest taki sam

ABORCJA NA CYPRZE – PRAWO W SKRÓCIE

Nie każdy zabieg jest finansowany przez GESY

Legalność zabiegu nie oznacza automatycznie, że jego koszty pokryje General Healthcare System.

Przerwanie ciąży zostało włączone do katalogu świadczeń GESY w 2020 roku. Finansowanie dotyczy jednak przede wszystkim przypadków uznanych za konieczne ze względów medycznych.

Aborcja wykonywana na życzenie kobiety przed upływem 12. tygodnia ciąży zasadniczo nie jest pokrywana przez publiczny system. Oznacza to, że pacjentka może być zmuszona do skorzystania z prywatnej opieki i samodzielnego pokrycia kosztów.

Według szacunków lekarza cytowanego przez „Politis” farmakologiczne przerwanie ciąży może kosztować około 100–120 euro. W przypadku zabiegu chirurgicznego koszt może wynosić od 600 do 800 euro. Do tego mogą dojść opłaty za konsultacje i badania.

Kwoty są jedynie orientacyjne. Cena może zależeć od placówki, lekarza, etapu ciąży, zastosowanej metody oraz zakresu koniecznej opieki.

Lekarz może odmówić wykonania zabiegu

Kolejną barierą jest możliwość odmowy przeprowadzenia aborcji przez lekarza ze względów moralnych lub światopoglądowych.

W praktyce oznacza to, że nawet kobieta spełniająca wszystkie warunki prawne może mieć trudności ze znalezieniem odpowiedniej placówki. Problem może być szczególnie widoczny poza Nikozją, Limassol, Larnaką i Pafos.

Nie ma publicznie dostępnej, kompletnej listy lekarzy i placówek świadczących takie usługi. Kobieta może więc samodzielnie kontaktować się z kolejnymi gabinetami, tracąc czas, który ma znaczenie ze względu na obowiązujące limity.

Raport Parlamentu Europejskiego wskazuje, że podobny problem występuje również w innych państwach. We Włoszech nawet około 70 proc. pracowników ochrony zdrowia związanych z takimi świadczeniami ma korzystać z klauzuli sumienia.

Najtrudniejsza sytuacja kobiet o niższych dochodach

Nierówny dostęp szczególnie mocno dotyka kobiety, które nie mogą bez problemu zapłacić kilkuset euro albo pojechać do innego miasta.

Dodatkową trudnością dla migrantek może być bariera językowa, brak wiedzy o cypryjskich przepisach oraz problemy ze znalezieniem lekarza, który jasno przedstawi dostępne możliwości.

Europejska analiza wskazuje również na sytuację młodych kobiet, osób z niepełnosprawnościami oraz mieszkanek obszarów wiejskich. Formalne prawo do zabiegu może mieć dla nich ograniczone znaczenie, jeżeli nie mogą znaleźć placówki, pokryć kosztów albo dotrzeć na konsultację.

Ogromne różnice pomiędzy państwami UE

Najbardziej restrykcyjne przepisy obowiązują obecnie na Malcie oraz w Polsce.

W Polsce aborcja jest dopuszczalna, gdy ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety albo istnieje uzasadnione podejrzenie, że powstała w wyniku czynu zabronionego, w tym gwałtu lub kazirodztwa.

Na drugim końcu europejskiej skali znajdują się między innymi Szwecja, Holandia i Dania, gdzie przerwanie ciąży we wczesnym okresie jest dostępne bez konieczności wskazywania konkretnej przyczyny.

Francja w 2024 roku jako pierwsze państwo wpisała do konstytucji gwarantowaną wolność kobiet do skorzystania z aborcji. Według opracowania Parlamentu Europejskiego jest również jedynym państwem UE, w którym zabieg jest całkowicie bezpłatny dla wszystkich kobiet.

Unia nie może ujednolicić przepisów

Prawo dotyczące aborcji oraz organizacja ochrony zdrowia pozostają przede wszystkim kompetencją poszczególnych państw. Unia Europejska nie może więc nakazać Cyprowi, Polsce czy Malcie wprowadzenia takich samych regulacji jak w Holandii albo Francji.

Dyskusja na poziomie europejskim dotyczy obecnie przede wszystkim wsparcia kobiet, które nie mogą uzyskać legalnego i bezpiecznego świadczenia w kraju zamieszkania.

Europejska inicjatywa obywatelska „My Voice, My Choice” zebrała ponad 1,12 mln zweryfikowanych podpisów. Jej autorzy chcą utworzenia dobrowolnego mechanizmu solidarnościowego, dzięki któremu uczestniczące państwa mogłyby pomagać kobietom przyjeżdżającym z krajów o bardziej restrykcyjnych przepisach.

Komisja Europejska podkreśla jednak, że państwa członkowskie nadal samodzielnie decydują o organizacji ochrony zdrowia i zasadach dotyczących przerywania ciąży.

Międzynarodowy Dzień Bezpiecznej Aborcji przypomina więc nie tylko o różnicach prawnych. Na Cyprze zabieg jest legalny od 2018 roku, ale rzeczywisty dostęp nadal może zależeć od miejsca zamieszkania, sytuacji finansowej oraz możliwości znalezienia lekarza.

Źródła: Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, Global Abortion Policies Database WHO, Komisja Europejska, Philenews, Politis