Cypr w Schengen w 2027 roku? Rząd podaje kolejny termin

Cypr spodziewa się pełnego wejścia do strefy Schengen w 2027 roku — zapowiedział w sobotę, 10 października, wiceminister ds. migracji Nikolas Ioannides. Sześć pozostałych działań ma zostać zakończonych na początku listopada. Następnie rząd poinformuje Komisję Europejską o gotowości technicznej wyspy.

To kolejny termin pojawiający się w deklaracjach cypryjskich władz. W 2025 roku prezydent Nikos Christodoulides zapowiadał zakończenie przygotowań technicznych do końca tamtego roku i przystąpienie do Schengen w 2026 roku. Teraz rząd wskazuje 2027 rok, ale nadal nie jest to zatwierdzona data. Potrzebna pozostaje decyzja Rady UE oraz rozwiązanie problemów związanych z Zieloną Linią.

Cypr w Schengen. Co zapowiadano wcześniej?

Warto rozróżnić dwie rzeczy: zakończenie przygotowań technicznych oraz faktyczne zniesienie kontroli granicznych. W dotychczasowych zapowiedziach cypryjskich władz pojawiały się oba te etapy.

10 stycznia 2025 roku Christodoulides deklarował, że Cypr osiągnie gotowość techniczną do udziału w Schengen w ciągu 2025 roku. Tak jego wypowiedź przedstawiała Cypryjska Agencja Prasowa CNA.

11 maja 2025 roku, podczas wydarzenia związanego z Dniem Europy, prezydent wyraził przekonanie, że wyspa przystąpi do strefy w 2026 roku. Jednocześnie mówił o intensywnych pracach, które miały pozwolić na zakończenie wszystkich niezbędnych przygotowań technicznych do końca 2025 roku.

10 października 2026 roku Ioannides wskazał już 2027 rok jako oczekiwany termin pełnego wejścia. Zapowiedział również zakończenie sześciu pozostałych działań na początku listopada.

Oznacza to, że obecny harmonogram jest późniejszy od wcześniejszego celu politycznego. Nie należy jednak przedstawiać tej historii jako przesuwania zatwierdzonej daty akcesji: wcześniejsze terminy również były deklaracjami władz, a nie decyzjami Rady UE.

Sześć działań i rozmowy z państwami członkowskimi

Ioannides przedstawił najnowszą zapowiedź w rozmowie z cypryjskim nadawcą publicznym CyBC. Po zakończeniu pozostałych działań rząd ma formalnie poinformować Komisję Europejską o gotowości technicznej.

Wiceminister podkreślił także potrzebę ścisłej współpracy z innymi państwami. Rozpoczęły się kontakty dwustronne, między innymi z Luksemburgiem.

Gotowość systemów, infrastruktury i procedur nie wystarczy jednak do automatycznego przystąpienia. Ostateczna decyzja należy do Rady Unii Europejskiej i wymaga jednomyślnego poparcia państw UE uczestniczących w Schengen.

Larnaka i Pafos przygotowują kontrolę graniczną

Przygotowania do Schengen obejmują również lotniska. W sierpniu 2026 roku minister sprawiedliwości Costas Fitiris zapowiedział zastąpienie dotychczasowych kiosków kontroli paszportowej w Larnace i Pafos automatycznymi bramkami ABC.

Według przedstawionej wówczas informacji urządzenia miały zostać zainstalowane na obu lotniskach do końca 2026 roku. To zapowiedziany harmonogram, a nie potwierdzenie zakończenia instalacji.

Dotychczasowe kioski pomagają sprawdzić dokumenty, ale końcową kontrolę nadal wykonuje funkcjonariusz. Nowe bramki mają wykorzystywać technologie biometryczne i umożliwiać bardziej zautomatyzowaną obsługę podróżnych.

Po zniesieniu kontroli na połączeniach wewnątrz Schengen kontrola graniczna nadal będzie potrzebna dla pasażerów przylatujących z państw spoza strefy. Modernizacja nie oznacza więc likwidacji kontroli dokumentów na całym lotnisku.

Rozbudowa terminali to osobny projekt

Równolegle trwa rozbudowa obu portów lotniczych. Hermes Airports ogłosił rozpoczęcie drugiej fazy inwestycji w 2025 roku. Jej koszt określono na 170 mln euro.

W Larnace projekt obejmuje między innymi dodatkowy budynek połączony z terminalem, nowe wyjścia dla pasażerów, taśmy odbioru bagażu oraz nową przestrzeń kontroli paszportowej i bezpieczeństwa.

W Pafos zaplanowano zwiększenie przepustowości terminalu o około 30 proc. i usprawnienie obsługi pasażerów.

Rozbudowa lotnisk i przygotowania do Schengen są powiązane z organizacją podróży, ale nie są tym samym przedsięwzięciem. Nie można traktować zakończenia prac budowlanych jako daty wejścia Cypru do strefy.

Zielona Linia nadal wymaga rozwiązania

Najbardziej wrażliwą kwestią pozostaje Zielona Linia. Nie jest ona zewnętrzną granicą UE, a Republika Cypryjska zachowuje suwerenność nad całą wyspą. Stosowanie prawa unijnego jest jednak zawieszone na terenach poza efektywną kontrolą rządu.

Według Cyprus Mail władze przekazały Komisji Europejskiej, że nie zamierzają stosować systemu wjazdu i wyjazdu EES na dziewięciu przejściach przez Zieloną Linię.

Powstaje przez to problem z rejestrowaniem podróży obywateli państw trzecich. Osoba może przyjechać przez lotnisko na terenach kontrolowanych przez Republikę, a następnie opuścić wyspę przez okupowaną północ. Bez odpowiednich ustaleń jej wyjazd może nie zostać odnotowany.

W debacie pojawiały się pomysły specjalnych kontroli w portach i na lotniskach oraz udziału Frontexu. Nadal są to rozważane rozwiązania, a nie zatwierdzone zasady.

Co oznaczałoby to dla podróżujących z Polski?

Pełne wejście Cypru do Schengen oznaczałoby zniesienie standardowych kontroli granicznych na połączeniach z Polską i innymi państwami strefy. Pozostałyby kontrole bezpieczeństwa oraz sprawdzanie dokumentów wymagane przez przewoźników.

Na razie zasady podróżowania się nie zmieniają. Rząd przedstawia kolejny harmonogram, lotniska modernizują infrastrukturę, ale rok 2027 pozostaje oczekiwaniem cypryjskich władz, a nie zatwierdzonym terminem akcesji.

Źródła: Cyprus Mail, CNA, SigmaLive, Hermes Airports, Komisja Europejska, Rada Unii Europejskiej.