
Brytyjskie skrzynki na Cyprze przemalowano na żółto
Żółte skrzynki pocztowe na Cyprze często przypominają czerwone skrzynki znane z Wielkiej Brytanii. Część z nich to rzeczywiście wyposażenie pozostawione po brytyjskiej administracji. Po uzyskaniu niepodległości zmieniono ich kolor, ale zachowano charakterystyczny kształt.
Na niektórych starych egzemplarzach nadal można zobaczyć koronę i monogram brytyjskiego monarchy. Żółta farba nie usunęła odlewanych oznaczeń. Dzięki temu zwykła skrzynka przy ulicy potrafi opowiedzieć historię sięgającą czasów sprzed powstania Republiki Cypryjskiej.
Żółte skrzynki pocztowe na Cyprze mają brytyjską przeszłość
Najbardziej charakterystyczne są wysokie, wolnostojące skrzynki nazywane po angielsku pillar boxes. Ich konstrukcja jest prosta: ciężki korpus, szczelina na korespondencję oraz zamykane drzwiczki służące do wyjmowania listów.
Takie skrzynki stały się jednym z rozpoznawalnych elementów brytyjskich ulic. Wraz z rozwojem administracji i poczty trafiały również do innych części imperium, w tym na Cypr.
Nie każda dzisiejsza żółta skrzynka jest jednak kolonialnym zabytkiem. Na wyspie znajdują się również późniejsze konstrukcje, dlatego sam kolor i podobny kształt nie wystarczą do ustalenia wieku.
Po niepodległości zmieniono kolor
W 1960 roku Cypr przestał być brytyjską kolonią. Istniejąca infrastruktura pocztowa nie zniknęła jednak wraz ze zmianą państwowych symboli.
Dawne czerwone skrzynki przemalowano na żółto. Nadal mogły służyć do zbierania korespondencji, choć odtąd funkcjonowały w poczcie niepodległego państwa.
Pozostały natomiast ich korpusy, drzwiczki oraz odlane w metalu oznaczenia. Dlatego na żółtej skrzynce należącej do cypryjskiej poczty można zobaczyć brytyjską koronę.
To drobny szczegół, który łatwo przeoczyć podczas spaceru. Z daleka widzimy zwykłą skrzynkę. Z bliska możemy zauważyć przedmiot starszy od Republiki Cypryjskiej.
Co oznaczają litery pod koroną?
Na brytyjskich skrzynkach umieszczano królewski monogram, czyli znak odnoszący się do panującego monarchy.
Litera R pochodzi od łacińskiego Rex — król — albo Regina — królowa. Towarzyszą jej litery imienia, a w części wzorów również numer władcy.
Przykładowo monogram G VI R wskazuje Jerzego VI, który panował od 1936 do 1952 roku. E II R odnosi się do Elżbiety II.
Taki znak pomaga określić okres, z którego pochodzi skrzynka lub jej oznakowany element. Nie podaje jednak dokładnego roku ustawienia jej przy konkretnej ulicy. Skrzynki mogły być przenoszone, naprawiane i ponownie wykorzystywane.
Niektórym skrzynkom przywrócono czerwień
Historia kolorów ma również współczesny ciąg dalszy.
W maju 2026 roku poinformowano o odrestaurowaniu dwóch kolonialnych skrzynek w okupowanej części starego miasta w Nikozji. Ponownie pomalowano je na czerwono.
Obie zachowały monogram Jerzego VI. Jedna znajduje się przy ulicy Kyrenii, druga przy ulicy Zahra.
Nie oznacza to zmiany koloru skrzynek Cyprus Post. Była to lokalna renowacja konkretnych historycznych egzemplarzy.
Nowoczesną sieć pocztową rozwijano od 1878 roku
Przesyłanie korespondencji na Cyprze ma historię starszą niż brytyjskie rządy. Poczta działała wcześniej, między innymi w okresie osmańskim.
Po przejęciu administracji wyspy w 1878 roku Brytyjczycy zaczęli organizować rozbudowaną sieć obsługującą przesyłki krajowe i zagraniczne.
Pierwszy brytyjski urząd pocztowy otwarto w Larnace 22 lipca 1878 roku. Był związany z General Post Office w Londynie. W kolejnych miesiącach uruchamiano placówki w innych miastach wyspy.
Już w pierwszym miesiącu zawarto umowę na codzienny przewóz poczty między Nikozją a Larnaką powozem konnym. Dokument określał nawet wymaganą prędkość podróży i przewidywał dwa miejsca dla urzędników.
Listy podróżowały także pociągiem
Na początku XX wieku do przewożenia korespondencji zaczęto wykorzystywać cypryjską kolej.
Sieć kolejowa rozwijała się etapami od 1905 roku, łącząc Famagustę z Nikozją, a następnie z dalszymi miejscowościami w kierunku Morphou i Evrychou. Pociągi przewoziły pasażerów, towary i pocztę.
To ważne rozróżnienie: cała trasa do Evrychou nie była gotowa już w dniu rozpoczęcia działalności kolei.
Kolejowy transport listów zakończył się wraz z zamknięciem linii w 1951 roku. Skrzynki i inne wyposażenie pocztowe mogły jednak służyć znacznie dłużej niż same pociągi.
Stara skrzynka nie zawsze jest czynna
Zabytkowy wygląd nie potwierdza, że skrzynka nadal jest opróżniana.
Przed wrzuceniem kartki warto sprawdzić oznaczenia operatora oraz informację o odbiorze korespondencji. Sama otwarta szczelina nie daje pewności, że list trafi do sortowni.
Jeśli skrzynka stoi przy muzeum lub historycznym budynku i nie ma czytelnych informacji o obsłudze, najlepiej potwierdzić jej status albo skorzystać z czynnej placówki.
Historię poczty można zobaczyć w Nikozji
Więcej przedmiotów związanych z dawną pocztą zgromadzono w Cypryjskim Muzeum Poczty na starym mieście w Nikozji.
W zbiorach znajdują się znaczki, stemple, wagi i materiały pokazujące zmiany w obsłudze korespondencji. Można zobaczyć między innymi dawne znaczki z portretem królowej Wiktorii i nadrukiem „CYPRUS” oraz emisje niepodległej republiki.
Nie trzeba jednak odwiedzać muzeum, aby zauważyć ślady tej historii. Czasem wystarczy zatrzymać się przy żółtej skrzynce i przyjrzeć oznaczeniu nad szczeliną na listy.
Kolor należy już do cypryjskiej codzienności. Korona i monogram przypominają, kto zamówił skrzynkę wiele dziesięcioleci wcześniej.








