
Wezwanie z polskiego sądu. Czy konsul może przesłuchać Cię na Cyprze?
Przesłuchanie przez konsula może pozwolić Polakowi mieszkającemu na Cyprze złożyć zeznania bez podróży do Polski. Taką możliwość przewiduje Prawo konsularne. Potrzebny jest jednak wniosek właściwego sądu, prokuratora lub polskiego organu administracji publicznej.
Nie wystarczy samodzielnie umówić wizyty w ambasadzie i poinformować sądu, że zamiast przylotu wybieramy Nikozję. Sposób przeprowadzenia przesłuchania musi zostać uzgodniony w ramach postępowania. Otrzymanego wezwania nie należy więc ignorować.
Przesłuchanie przez konsula. Kogo może dotyczyć?
List z polskiego sądu albo prokuratury może wywołać obawę o konieczność kupienia biletu, wzięcia urlopu i zorganizowania pobytu w kraju. Szczególnie gdy zostajemy wezwani jako świadek w sprawie, która nie dotyczy bezpośrednio nas.
Przepisy przewidują jednak możliwość wykonania określonych czynności za granicą. Zgodnie z art. 26 Prawa konsularnego konsul może przesłuchiwać strony, uczestników postępowania, świadków i podejrzanych.
W tym trybie osoba przesłuchiwana musi być obywatelem polskim i dobrowolnie zgodzić się na złożenie zeznań lub wyjaśnień. Nie jest to jednak uprawnienie do samodzielnego wyboru miejsca każdej czynności procesowej.
Kto występuje o przesłuchanie na miejscu?
Formalny wniosek do konsula kieruje polski sąd, prokurator lub organ administracji publicznej. Osoba mieszkająca na Cyprze może natomiast poinformować organ prowadzący sprawę o swoim pobycie za granicą i poprosić o rozważenie takiego rozwiązania.
Warto podać aktualny adres, sygnaturę sprawy oraz wyjaśnić okoliczności utrudniające przyjazd. Jeżeli reprezentuje nas adwokat lub radca prawny, można uzgodnić z nim sposób przedstawienia prośby.
Samo wysłanie prośby nie oznacza zmiany terminu ani zwolnienia z obowiązków wynikających z wezwania. Należy uzyskać informację, jak organ rozstrzygnął kwestię naszego udziału.
Co zrobić po otrzymaniu wezwania?
Najpierw trzeba przeczytać dokument: sprawdzić, kto nas wzywa, w jakim charakterze, na kiedy i do jakiego miejsca. Ważne jest również pouczenie o prawach, obowiązkach oraz skutkach niestawiennictwa.
Następnie należy możliwie szybko skontaktować się z organem wskazanym w piśmie. Informacja, że mieszkamy na Cyprze, powinna trafić do prowadzącego sprawę przed terminem przesłuchania.
Kontakt z ambasadą może pomóc wyjaśnić kwestie organizacyjne. Nie zastąpi jednak decyzji sądu lub prokuratora dotyczącej sposobu wykonania czynności.
Dobrowolność ma konkretne znaczenie
Oficjalne pouczenia dla świadków w postępowaniu karnym podkreślają, że przesłuchanie przez konsula wymaga zgody osoby przesłuchiwanej. Nie stosuje się do niego wszystkich zasad dotyczących zwykłego przesłuchania w kraju, w tym przepisów o przymusowym stawiennictwie w tym trybie.
Nie oznacza to jednak, że można pozostawić całą sprawę bez odpowiedzi. Odmowa udziału w czynności konsularnej i obowiązki związane z postępowaniem prowadzonym w Polsce to odrębne kwestie.
Przed przesłuchaniem należy zapoznać się z pouczeniem właściwym dla swojej roli. Świadek, strona i podejrzany mają różne uprawnienia. Wątpliwości dotyczące prawa odmowy zeznań lub odpowiedzi na konkretne pytanie trzeba wyjaśnić przed rozpoczęciem czynności.
Czy przesłuchanie przez konsula to wideokonferencja?
Nie należy utożsamiać tych rozwiązań. Przesłuchanie prowadzone przez konsula jest odrębnym trybem od zdalnego przesłuchania prowadzonego przez sąd.
Prawo unijne przewiduje również współpracę przy przeprowadzaniu dowodów między państwami członkowskimi. W sprawach cywilnych i handlowych obejmuje ona między innymi możliwość dobrowolnego przesłuchiwania własnych obywateli przez przedstawicieli dyplomatycznych lub konsularnych, bez stosowania środków przymusu.
Wybór odpowiedniej drogi zależy od rodzaju postępowania i decyzji właściwego organu. Dla mieszkańca Cypru najważniejsze jest więc szybkie zgłoszenie miejsca pobytu i ustalenie, czy dana czynność rzeczywiście wymaga podróży do Polski.
Źródła: Prawo konsularne, Prokuratura Okręgowa w Warszawie, Prokuratura Okręgowa w Suwałkach, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1783.









