Ile lat trwa emerytura? Cypr, Polska i dwa skrajne przypadki w Europie

Mężczyzna przechodzący na emeryturę na Cyprze może statystycznie pobierać świadczenie przez 19,8 roku, a kobieta przez 22,5 roku. W Polsce przewidywany okres jest krótszy i wynosi odpowiednio 16,3 oraz 20,3 roku. Cypr znajduje się powyżej średniej Unii Europejskiej, natomiast Polska – poniżej.

Jeszcze większe różnice widać w skrajnych przypadkach. W Turcji wyliczenie wskazuje aż 27,3 roku emerytury dla mężczyzn i 34,5 roku dla kobiet. Na przeciwnym końcu zestawienia znajduje się między innymi Węgry, gdzie wynik wynosi 14,7 roku dla mężczyzn i 18,6 roku dla kobiet. Rezultat Turcji wymaga jednak ważnego wyjaśnienia.

Jak obliczono przewidywaną długość emerytury?

Zestawienie przygotowane przez Euronews Business nie pokazuje, jak długo rzeczywiście żyli dotychczasowi emeryci. Jest to prognoza powstała przez połączenie dwóch informacji: wieku uprawniającego do emerytury oraz przewidywanej długości życia osoby, która osiągnęła ten wiek.

Jeżeli więc w danym kraju ustawowy wiek emerytalny wynosi 65 lat, a osoba mająca 65 lat może statystycznie dożyć wieku około 85 lat, przewidywany czas pozostawania na emeryturze wyniesie około 20 lat.

Obliczenia nie uwzględniają wszystkich indywidualnych sytuacji. Część osób odchodzi z rynku pracy wcześniej, inni pracują po osiągnięciu wieku emerytalnego. Samo ukończenie określonego wieku nie zawsze wystarcza też do otrzymania pełnego świadczenia – znaczenie może mieć liczba przepracowanych lat i wysokość opłaconych składek.

Cypr powyżej średniej Unii Europejskiej

Mężczyźni w Unii Europejskiej mogą liczyć średnio na 18,4 roku życia po osiągnięciu wieku emerytalnego. W przypadku kobiet jest to 21,8 roku.

Cypr przekracza obie wartości. Dla mężczyzn przewidywany okres pobierania emerytury jest o 1,4 roku dłuższy od średniej UE, natomiast dla kobiet o 0,7 roku.

W zestawieniu obejmującym 32 europejskie państwa cypryjscy mężczyźni znaleźli się w grupie krajów z relatywnie długim okresem emerytury. Podobne lub wyższe wyniki osiągnęły między innymi Hiszpania, Włochy, Malta, Francja, Słowenia, Grecja i Luksemburg.

Na Cyprze wiek emerytalny przyjęty w porównaniu wynosił 65 lat dla kobiet i mężczyzn. Różnica pomiędzy płciami wynika więc przede wszystkim z dłuższego przewidywanego życia kobiet.

Cypryjka osiągająca wiek emerytalny może statystycznie pobierać świadczenie o 2,7 roku dłużej niż mężczyzna.

W Polsce emerytura trwa krócej

Polska znalazła się poniżej średniej unijnej. Mężczyzna może statystycznie spędzić na emeryturze 16,3 roku, czyli o 2,1 roku mniej od średniej UE i o 3,5 roku mniej niż mężczyzna na Cyprze.

W przypadku Polek przewidywany okres wynosi 20,3 roku. To o 1,5 roku mniej od średniej unijnej oraz o 2,2 roku mniej niż na Cyprze.

Na wynik wpływa między innymi różny wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. W Polsce kobiety mogą przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat, natomiast mężczyźni w wieku 65 lat.

Polki rozpoczynają więc pobieranie świadczenia wcześniej i statystycznie pozostają na emeryturze o cztery lata dłużej od mężczyzn. To jedna z większych różnic pomiędzy płciami odnotowanych w zestawieniu.

Dłuższy okres pobierania emerytury nie musi jednak oznaczać korzystniejszej sytuacji finansowej. Kobiety często mają krótszy staż składkowy, niższe wynagrodzenia i przerwy w zatrudnieniu związane z opieką nad dziećmi. Może się to przekładać na niższe miesięczne świadczenia.

Turcja na pierwszym miejscu, ale wynik może mylić

Najbardziej spektakularne liczby dotyczą Turcji. Mężczyźni mieliby tam spędzać na emeryturze 27,3 roku, a kobiety aż 34,5 roku.

Powodem jest przede wszystkim bardzo niski wiek uprawniający do świadczenia przyjęty w zestawieniu. W 2024 roku wynosił on 52 lata dla mężczyzn i 49 lat dla kobiet.

Nie oznacza to jednak, że większość mieszkańców Turcji rzeczywiście przestaje pracować tak wcześnie. Średnia faktyczna wieku opuszczania rynku pracy wynosiła 60,8 roku dla mężczyzn i 60,5 roku dla kobiet.

Po zastosowaniu wieku faktycznego zakończenia aktywności zawodowej przewidywany okres wyniósłby 18,2 roku dla mężczyzn i 22,6 roku dla kobiet. Wyniki byłyby więc zbliżone do średniej europejskiej, a nie najwyższe w zestawieniu.

Turcja najlepiej pokazuje, dlaczego ustawowego wieku emerytalnego nie można automatycznie utożsamiać z momentem zakończenia pracy.

Węgry na drugim końcu zestawienia

Najkrótszy przewidywany okres pobierania emerytury przez kobiety odnotowano na Węgrzech – 18,6 roku.

W przypadku mężczyzn wynik wyniósł 14,7 roku. Taki sam rezultat osiągnęła Bułgaria, natomiast niewiele wyższe wartości odnotowano na Łotwie, w Rumunii i na Litwie.

Na różnice pomiędzy państwami wpływa zarówno wiek przejścia na emeryturę, jak i przewidywana długość życia po jego osiągnięciu. Dlatego kraj z wyższym wiekiem emerytalnym i krótszym trwaniem życia może znaleźć się znacznie niżej od państwa, w którym świadczenie przysługuje wcześniej.

Wiek emerytalny a rzeczywiste zakończenie pracy

W całej Unii Europejskiej oficjalny wiek emerytalny wynosił w 2024 roku średnio 64,7 roku dla mężczyzn i 64 lata dla kobiet.

Rzeczywisty moment opuszczenia rynku pracy następował jednak wcześniej – średnio w wieku 63,8 roku w przypadku mężczyzn oraz 62,9 roku w przypadku kobiet.

Część osób korzysta z wcześniejszych świadczeń, rent lub innych możliwości zakończenia aktywności zawodowej. Inni pracują dłużej, mimo uzyskania prawa do emerytury.

Przedstawione wartości należy więc traktować jako porównanie systemów i przewidywanej długości życia, a nie gwarancję, ile lat konkretna osoba będzie otrzymywać świadczenie.

Pokazują one jednak istotną różnicę: statystyczny mieszkaniec Cypru może liczyć na dłuższy okres życia po osiągnięciu wieku emerytalnego niż mieszkaniec Polski. Jednocześnie oba kraje pozostają daleko od wyników, które na pierwszy rzut oka dzielą Turcję i Węgry.

Źródła: Euronews Business, OECD, Eurostat, Phileleftheros